مراد على شمس
722
با علامه در الميزان ( فارسى )
ملوك حمير بوده كه در يمن سلطنت مىكرده . 6 - بعضى ديگر گفتهاند : ذو القرنين همان كورش يكى از ملوك هخامنشى در فارس است كه در سالهاى « 539 - 560 ق . م » مىزيسته و همو بوده كه امپراطورى ايرانى را تأسيس و ميان دو مملكت فارس و ماد را جمع نمود . اين قول را يكى از علماى نزديك به عصر « 1 » ما ذكر كرده و يكى از محققين هند « 2 » در ايضاح و تقريب آن سخت كوشيده است . اجمال مطلب اينكه : آنچه قرآن از وصف ذو القرنين آورده با اين پادشاه عظيم تطبيق مىشود ، زيرا اگر ذو القرنين مذكور در قرآن مردى مؤمن به خدا و به دين توحيد بوده كورش نيز بوده است ، و هكذا بقيه موارد . و اما سدّسازى كورش : بايد دانست سدّ موجود در تنگه كوههاى قفقاز ، يعنى سلسلهء كوههايى كه از درياى خزر شروع شده و تا درياى سياه امتداد دارد ، و آن تنگه را تنگه « داريال » مىنامند كه بعيد نيست تحريف شده از « داريول » باشد ، كه در زبان تركى بهمعناى تنگه است ، و به لغت محلى آن سد را سد « دميرقاپو » يعنى دروازه آهنى مىنامند ، و ميان دو شهر تفليس و « ولادى كيوكز » واقع شده است سدى است كه در تنگهاى واقع در ميان دو كوه خيلى بلند ساخته شده و جهت شمالى آن كوه را به جهت جنوبىاش متصل كرده است ، بهطورى كه اگر اين سد ساخته نمىشد تنها دهانهاى كه راه ميان جنوب و شمال آسيا بود همين تنگه بود . با ساختن آن اين سلسله جبال به ضميمهء درياى خزر و درياى سياه يك حاجز و مانع طبيعى به طول هزارها كيلومتر ميان شمال و جنوب آسيا شده .
--> ( 1 ) . سر احمد خان هندى . ( 2 ) . مولانا ابو الكلام آزاد .